Trouw - Europa, vrijdag 21 oktober 2005

Tekenaars wagen zich niet aan Mohammed

Petra Sjouwerman

De moord op Theo van Gogh werkt nog steeds na in Denemarken. Auteurs en illustratoren durven zich niet uit te laten over de islam.

Voor het illustreren van een kinderboek over het leven van de profeet Mohammed benaderde de auteur Kaare Bluitgen drie tekenaars. Maar geen van hen durfde het aan uit vrees voor represailles van moslims. Eén van de drie verwees nadrukkelijk naar de moord op Van Gogh.
De weigering van de illustratoren vormde de aanleiding voor een heftig debat over persvrijheid en vrijheid van meningsuiting in Denemarken. De schrijver vond uiteindelijk toch iemand die zijn kinder-boek wilde illustreren. Deze illustrator wenst anoniem te blijven. “Ik ken auteurs die niet over de islam durven schrijven“, aldus Bluitgen.
Naar aanleiding van zijn verklaringen nam de Deense krant Jyllands-Posten een opmerkelijk initiatief. Die vroeg zich af of er meer kunstenaars zijn die in navolging van de bekende Deense komiek Frank Hvam de Koran 'niet in de zeik' durven te nemen.
Het dagblad nodigde twaalf illustratoren uit om satirische tekeningen te maken van de profeet Mohammed. De islam kent een verbod op afbeelding van de profeet. De krant wilde op deze manier zien of de illustratoren zichzelf censuur oplegden. “Zelfcensuur is onacceptabel in een vrije pers in een democratische samenleving“, aldus de hoofdredacteur in een commentaar.
De publicatie van de tekeningen eind september leidde tot een reeks scherpe protesten van moslimorganisaties, die het een 'onnodige provocatie' noemden. Zij vroegen premier Anders Fogh Rasmussen (Liberalen) een einde te maken aan dergelijke praktijken. Maar die heeft geen plannen de pers aan banden te leggen. “Ik voel mezelf ook af en toe geprovoceerd. Er is altijd wel iemand die autoriteiten kritisch benadert, ook religieuze autoriteiten. Daar moeten christenen tegen kunnen en daar moet de islam ook tegen kunnen“, aldus de premier.
Inmiddels hebben ook de ambassadeurs van aantal moslimlanden een protest ingediend bij de premier. Vorig weekeinde demonstreerden 3500 personen in Kopenhagen tegen de tekeningen. Ze eisten dat de krant verontschuldigingen aanbiedt.
Wegens ernstige bedreigingen moesten twee illustratoren onderduiken, en dat terwijl een van hen zich juist kritisch over het tekenexperiment had uitgelaten. Lars Refn maakte een tekening van een leerling - een jongetje Mohammed - voor een schoolbord. Op het bord staat in Arabisch schrift dat de redactie van Jyllands-Posten een stelletje rechtsgeoriënteerde provocateurs is.

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.