Trouw - Nederland, vrijdag 17 maart 2006

Premier onder vuur om cartoons

Petra Sjouwerman

In Denemarken groeit de onvrede over de manier waarop premier Fogh de zaak van de Mohammed-prenten heeft aangepakt. En sommige Deense bedrijven blijken boter op het hoofd te hebben.  

Verschillende Deense ondernemingen, waaronder zuivelgigant Arla, blijken er al meerdere jaren een praktijk op na houden om een zogenoemd 'boycot-Israël clausule' te ondertekenen als zij zaken doen met Arabische bedrijven in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Dit betekent dat Deense bedrijven beloven geen Israëlische havens aan te doen, geen Israëlische grondstoffen te gebruiken of op een andere manier met Israël te handelen naast hun leveringen aan een Arabisch land.

De woordvoerder van het zuivelconcern bevestigde dat dergelijke contracten routinematig worden ondertekend, in de praktijk gaat het handelsverkeer met Israël gewoon door. Volgens werkgeversorganisatie Dansk Industri (DI) is hier sprake van een 'verouderde praktijk'. Maar een nieuw onderzoek van bedrijfsorganisatie HTSI heeft uitgewezen dat 30 procent van de Deens bedrijven met activiteiten in Arabische landen een boycot-clausule onder de neus krijgt geschoven.

Premier Anders Fogh Rasmussen (Liberalen) viel eerder deze maand fel uit naar het bedrijfsleven, de media en niet nader genoemde culturele persoonlijkheden omdat zij zich 'principeloos' hadden opgesteld in de Mohammed-zaak. Partijgenoot en minister van belastingen, Kristian Jensen, deed er nog een schepje bovenop: Deense bedrijven vinden hun winst belangrijker dan hun principes, meende hij. De gemoederen liepen zo hoog op dat de bestuursvoorzitter van Grundfos (verwarmingspompen), met 14000 medewerkers wereldwijd, waarvan bijna 5000 in Denemarken, dreigde met het vertrek van het bedrijf. Ook een minister van de Conservatieven zette openlijk vraagtekens bij de uitval van de premier.

Het kwam de sfeer niet ten goede toen de liberale partijwoordvoerder Jens Rohde onthulde dat twaalf moslimmannen een dochter van één van de cartoonisten, die dag en nacht worden bewaakt, op school hadden opgewacht. Later bleek dat er sprake was van zes meisjes van een andere school die bij de schoolingang waren tegengehouden.

Tegelijkertijd wees de regering een diepgaand onderzoek naar het verloop van de Mohammed-zaak, zoals geëist door de oppositiepartijen, van de hand. Na onthullingen van de krant Politiken bleek dat de Deense premier al in oktober vorig jaar -de cartoons verschenen op 30 maart 2005- een brief had ontvangen van de Organisatie voor de Islamitische Conferentie (OIC). Daarin toonde de organisatie zich bezorgd over de cartoons, maar ook over de harde toon van het debat in Denemarken. De OIC waarschuwde voor verregaande gevolgen. Fogh had, tegen de regels in, de parlementaire commissie voor buitenlandse zaken niet ingelicht over de brief.

Het einde van de handelsboycot van Deense producten is nog niet in zicht. Zuivelgigant Arla verwacht dat de winst dit jaar wordt gehalveerd. Deense boeren hebben tot dusverre gemiddeld een strop van ruim 3500 euro omdat Arla minder uitbetaalt voor de geleverde melk. Voorlopig blijft de prijs voor een pak melk in de winkel gelijk. Arla heeft tot dusverre 170 medewerkers in Denemarken moeten ontslaan.

Deense bedrijven op zoek naar verzoening
Niet alleen Deense melkproducten staan te verzuren, ook pootaardappelen komen niet in de grond. Op dit moment liggen tonnen Deense pootaardappelen te wachten in opslagruimten in Algerije en Egypte. En zo is er elke dag wel een tegenslag voor het Deense bedrijfsleven. De vroegere minister van buitenlandse zaken Uffe Ellemann-Jensen (Liberalen) heeft samen met een aantal vooraanstaande leden uit het bedrijfsleven en de vakbeweging de beweging 'Co- Existence of Civilizations' opgericht. Doel: deze crisis gebruiken als aanzet voor een positieve ontwikkeling in een multiculturele samenleving. “We hebben een paar ernstige krassen in de lak opgelopen, maar het gaat er nu om wat we samen kunnen doen om het respect tussen culturen en godsdiensten weer op te bouwen“, aldus bestuursvoorziter -Övlisen van medicijngigant Novo Nordisk.

Copyright: Sjouwerman, Petra