Trouw – De Verdieping, 27 december 2003

Nieuw leven voor Odin, Thor, Freya en Ygdrasil

door Petra Sjouwerman

Voor 'Hobby-Viking' is zijn religie een serieuze zaak. Het is aardedonker en koud. Op deze midwinteravond 2003 staan ongeveer zestig mensen in een grote kring op een duintop nabij het Deense kustplaatsje Knebel. Hand in hand rondom een vuur roepen ze om beurten Odin, Thor, Freya of andere Oudnoordse goden aan. Sommigen hebben wollen capes om zich heen geslagen, met vossenbont dat wappert in de wind. De meesten dragen moderne winterjassen, de capuchon strak om het hoofd geknoopt. Een grote koehoorn gevuld met de alcoholische honingdrank mede gaat rond. ,,Zon, ik stel het op prijs dat u terugkomt en warmte en vruchtbaarheid meebrengt'', roept een vrouw. Plechtig heft ze de koehoorn in de lucht.

Vorige maand erkende Denemarken de aanhang van deze oude, voorchristelijke Scandinavische godsdienst officieel als religieuze gemeenschap. Elders in Scandinavië was dat al eerder gebeurd. Het Deense Forn Sidr (Oude Traditie) begon in 1999 met twaalf leden, inmiddels zijn het er 261. Aanhangers kunnen nu ook met eigen rituelen trouwen en begraven.

Kunstenaar Karl-Heinz Boserup (60) sloot zich anderhalf jaar geleden aan bij Forn Sidr. ,,Vijfentwintig jaar geleden heb ik mijn lidmaatschap van de lutherse staatskerk opgezegd. Het zei me helemaal niets meer. Ik had geen zoektocht nodig; het was voor mij heel natuurlijk om de goden van mijn voorvaderen te gaan vereren. Het gaat om respect voor de natuurkrachten, respect voor de natuur, voor het leven. Wat me ook aanspreekt is het onderkennen van de eigen verantwoordelijkheid. Als het goed gaat kun je de goden danken, maar als het slecht gaat, heb je het aan jezelf te wijten. Dat vind ik een gezond uitgangspunt.''

Martin Peter Hansen, meubelmaker (28), al zes jaar bij deze beweging, vertelt dat de rituelen in de jaren zeventig zijn ontwikkeld door een groep pioniers. Zij haalden hun informatie uit de oude Edda, de duizend jaar oude verzameling van Noord-Germaanse sages. ,,Van die karige informatie zijn ze uitgegaan, aangevuld door dat wat ze aanvoelden als meest natuurlijk. Op onze vergaderingen praten we over de ceremoniën, over de vaste regels en over hoe we de rest invullen. Het kan zich ontwikkelen. Misschien zien onze rituelen er over tien jaar anders uit dan nu. Maar de essentie zal hetzelfde zijn.'' ,,Veel mensen zien ons als hobby-Vikingen'', vervolgt Hansen. ,,Dat slaat nergens op, wij zijn heel serieus. Sommigen van ons kleden zich vanavond enigszins à la Vikingen.'' Hij wijst op een vrouw met een wollen hoed met nertsbont en nertskopje erlangs. ,,Maar dat is voor het feestelijke.'' Hij krijgt over het algemeen verbaasde maar wel positieve reacties als hij over zijn geloof vertelt. ,,Bestaat dat nog?, vragen ze. En: geloven jullie echt dat Thor op zijn bokkenwagen zit als het onweert?'' Hansen zegt dan: ,,Ja, maar er zijn heel verschillende manieren van geloven.''

Poul (34, liever geen achternaam), piercer van beroep, is aangetrokken door die persoonlijke vrijheid. ,,Sommigen zien de goden als persoonlijke machten, met wie je kunt praten en aan wie je hulp kunt vragen. Anderen zien ze meer als archetypen waarvan je kunt leren, weer anderen voelen zich aangetrokken tot de rituelen of tot de levensfilosofie, met daarin een grote rol voor respect.''

Boserup probeert het vaak uit te leggen. ,,Als je 's zomers op het strand een mooi meisje ziet liggen zonnen, dan gaan je sappen lopen'', lacht hij. ,,Een christen vraagt dan God om vergiffenis voor zijn zondige gedachten. Ik bid tot Odin en vraag kracht om het vol te houden.'' Opnieuw lacht hij hard. ,,Mijn vrienden zeggen dat zij tegen ontrouw zijn. Maar het gaat erom dat je trouw kunt zijn aan jezelf.''

Als de koehoorn is rondgegaan, wordt een graanschoof geofferd als dank voor de oogst van het jaar. Dan gaat een ring rond waarbij iedereen een eigen gedachte uitspreekt of een familielid gedenkt. Als na een uur de ceremonie is afgelopen, loopt de groep met fakkels door de donkere duinen terug naar het dorpshuis om samen te eten.

,,Odin is mijn lievelingsgod'', zegt Boserup. ,,Odin heeft negen nachten in een boom gehangen, als offer aan zichzelf. Dat zie ik ook in het dagelijks leven, als je jezelf niet honderd procent geeft, krijg je ook geen honderd procent terug.'' Hansen houdt het meeste van de mythologische boom Ygdrasil. ,,Die omvat alles, vormt het middelpunt van de aarde. De boom groeit en ontwikkelt zich; zo wil ik mezelf ook ontwikkelen.''

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.