Trouw - Europa, zaterdag 31 juli 2004

Liever alcohol uit het buitenland

Petra Sjouwerman

De prachtige Scandinavische zomernachten, waar je bij aangename temperaturen lang buiten kunt zitten, hebben één schaduwzijde: er wordt te veel gedronken. Vooral nu iedereen zoetjesaan terugkeert van vakantie in het buitenland, met in de kofferbak tientallen, goedkoop ingekochte flessen wijn, sterke drank en blikjes bier.

In Zweden, met de hoogste alcoholprijzen van de EU, zijn de aangekondigde accijnsverlagingen op elk feestje een geliefd gespreksonderwerp. Ook de laatste dagen is er weer een gestage vloed aan berichten dat het nu binnenkort écht gaat gebeuren. De Zweedse minister van financiën, zelf een overtuigd geheelonthouder, had al in mei beloofd dat de accijnzen worden verlaagd. In Noorwegen, geen lid van de EU, liggen de prijzen nog hoger dan in Zweden. Triest genoeg zijn er ook deze zomer weer slachtoffers gevallen door het drinken van giftige, illegaal gestookte alcoholische dranken. Ook de Noorse minister van financiën zegt de accijnzen te verlagen.

Daarom is het opmerkelijk dat de Noorse premier, Kjell Magne Bondevik, nu aankondigt een 'Scandinavisch front' te willen vormen tegen verdere accijnsverlagingen op alcohol. ,,Accijnsverlagingen hebben een domino-effect. We moeten tegen deze ontwikkeling ingaan'', aldus de christen-democratische premier. Denemarken verlaagde de accijnzen in oktober vorig jaar met 45 procent en Finland in maart dit jaar met 44 procent. In beide landen is de verkoop van sterke drank sindsdien fors toegenomen. Dat verontrust de premier.

In Zweden staat de toekomst van de 'Systembolag' op het spel. Deze staatswinkels, die in 1954 werden geopend en waarvan de winst ten goede komt aan de samenleving, doen slechte zaken. De verkoop is gekelderd omdat de Zweden hun drank nu vooral in Denemarken kopen. Waarom 412 kronor (45 euro) betalen voor een fles whisky, als die in Denemarken de helft kost?

Anitra Steen, de hoogste chef van de 'Systembolag', heeft eerder dit jaar al op een verlaging van de accijnzen aangedrongen. Pikant detail: zij is de echtgenote van de Zweedse premier Persson. De Europese Commissie daagde deze maand de Zweedse overheid voor het Europese Hof vanwege de monopoliepositie van de staatswinkels. Zweden heeft het monopolie altijd verdedigd met het oog op de volksgezondheid. Maar nu de staatswinkels nog maar de helft verkopen van alle alcohol die in Zweden wordt gedronken, is het de vraag of dit overheidssysteem nog invloed kan uitoefenen op het Zweedse alcoholgebruik. Het imago van de winkels liep bovendien vorig jaar een flinke deuk op wegens een steekpenningenschandaal. Leveranciers beloonden leidinggevenden met geld, dure horloges en reizen als ze bepaalde merken in het assortiment opnamen.

Voor het kopen van alcohol gaan de Noren naar Zweden, de Zweden naar Denemarken en de Denen naar Duitsland. Denemarken doet kennelijk niet mee aan het 'Scandinavische front'. Daar worden, om de grenshandel tegen te gaan, dit najaar de accijnzen op bier, wijn en sterke drank verder verlaagd.

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.