Trouw - vrijdag 12 november 2004

De Elvis van Algerije vindt dat iedereen met elkaar kan musiceren, of je nu jood, moslim of christen bent.

door PETRA SJOUWERMAN

De Algerijnse zanger Khaled begint er zelf over: de moord op van Theo van Gogh. Hij was op tournee in Zweden toen hij het hoorde. ,,Een enorme schok.'' De charismatische zanger weet maar al te goed wat het betekent om bedreigd te worden. Zijn moderne raï-muziek (raï betekent mening) maakte hem wereldberoemd, maar ook gehaat in eigen land en daarbuiten. Sinds hij twee jaar geleden een nummer zong met de Israëlische zangeres Noa, werd het er niet beter op. Hij werd bestempeld als 'verrader'. ,,Ja, ik ben bang. Dat geef ik eerlijk toe. Maar als je rondloopt met bodyguards trek je juist aandacht en daarmee problemen'', zegt Khaled, die de komende week in het vernieuwde Carré in Amsterdam optreedt.

Na vier jaar heeft de vriendelijke en goedlachse Khaled (44) een nieuwe cd uitgebracht. ,,Terug naar de bron'', omschrijft Khaled zijn album, waarvan alle songteksten in het Arabisch zijn. ,,Alleen op het eerste nummer 'Mani Hani' doe ik een ping-pong tussen het Arabisch en het Frans. Net zoals dat werd gedaan in de tijd dat Algerije een kolonie was. Het geeft mooi aan hoe verdeeld wij waren.''

'De Elvis Presley van Algerije' populariseerde in de jaren zeventig de raï-muziek, de Algerijnse rebel-muziek over drank, feesten, maar ook over het menselijk lijden. Khaled voegde synthesizers en drumboxen toe en liet zich beïnvloeden door reggae en funk. De internationale doorbraak volgde in 1992 met 'Didi', de eerste Arabischtalige hitsingle. Meer dan 1 miljoen werden ervan verkocht in Europa, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Azië.

,,Ik heb een tactiek. Ik bemoei me niet met politiek in Algerije. Krijg ik toch een strikvraag van een Algerijnse journalist, dan zet ik een grote glimlach op. Sommige mensen vinden dat dom, maar ik wil nog graag lang van het leven genieten.'' Ook in Frankrijk, waarnaar hij uitweek in 1986, heeft Khaled geen lijfwachten. ,,Ik doe gewoon boodschappen in de supermarkt met mijn drie dochtertjes van acht, zeven en twee. Mensen houden van iemand die eenvoudig is. Iedereen houdt van mij, ook mijn vijanden.''

Pas in 2000, inmiddels een superster en de bestverkopende Arabische artiest aller tijden, gaf hij weer een concert in Algerije, voor een uitzinnig publiek. Sindsdien komt hij regelmatig in zijn vaderland. In oktober voor het laatst, om samen met zijn familie het begin van de ramadan in te luiden. ,,In het Algerije van president Bouteflika kun je ademhalen. Maar veel Algerijnen zijn onwetend. Ze willen graag dat er democratie wordt ingevoerd. Maar ze denken dat dit totale vrijheid betekent en hebben er geen flauw benul van dat er ook regels gelden in een democratie.''

In Frankrijk is de nieuwe cd goed ontvangen. Na zijn grote hits in de jaren negentig als 'Didi' en 'Aïcha', noemden Franse muziekcritici zijn stem 'vermoeid'. Een leven met drank, feest en vrouwen leek zijn tol te eisen. Bovendien waren er, en zijn er ook nu nog, juridische problemen om een zoon die hij niet wil erkennen. In 1995 trouwde hij met een Marokkaanse. ,,Ik heb het moeilijk gehad met mezelf. Ik stortte me in het uitgaansleven, dronk te veel. Maar kort nadat mijn oudste dochter werd geboren, ben ik met de drank gestopt. Ik rook haast niet. Mijn dochters pakken gewoon mijn sigaretten af.''

Zijn carrière kende nogal wat tegenslagen. Voor zijn eerste succes, een nummer over spijbelen, gemaakt op zijn veertiende, heeft hij nooit één cent gezien. Ook kreeg hij geen stuiver voor de tientallen illegale cassettebandjes die in zijn beginjaren in omloop waren. ,,Alleen al het krijgen van een paspoort was een ellende. Niemand die mij zag staan, niemand die geld in mij wilde steken.'' Twee jaar geleden moest hij een internationale tournee afgelasten nadat hij was opgelicht door een zakenman.

,,Met deze cd keer ik terug naar mijn wortels en wil ik laten zien dat iedereen met elkaar kan musiceren, ongeacht of ze nu moslim, jood, christen of boeddhist zijn.'' Khaled wist twee Algerijnse heren op leeftijd, jeugdidolen van Khaled, met elkaar te verenigen. De Joodse pianist Maurice el Medioni, die al jarenlang in Frankrijk woont, en de zanger Blaoui Houari, voorloper van de moderne raï. Na lang aandringen lukte het om voor Houari een visum te krijgen. ,,Veertig jaar hadden ze elkaar niet gezien. Beiden zijn een eind in de zeventig, Medioni blaakt van energie, terwijl Blaoui een oude man is, getekend door het harde leven in Algerije, hij bezweek bijna van emotie.''

,,Ik heb spijt van sommige dingen die ik heb gedaan, maar ik heb ook veel geleerd. Mijn moeder is zwart en mijn vader had een lichte huid. De familie van mijn vader wilde niets weten van hun liefde, maar mijn vader heeft toch doorgezet. Haar leven lang behandelde mijn grootmoeder mijn moeder als een slaaf. Maar toen ze overleed, was het mijn moeder die alles regelde voor de begrafenis en het eten bereidde. Toen ik mijn moeder vroeg waarom ze dat deed, antwoordde ze: ,,Ik heb haar vergeven. Leer dit van mij, je moet niet haten.''

Copyright: Sjouwerman, Petra