Trouw - Europa, zaterdag 24 juli 2004

Estafetteboek reist Kolding door

Petra Sjouwerman

In het Deense Kolding staan manden met boeken die iedereen mag pakken en overal weer achterlaten. De 'estafetteboeken' gaan de strijd aan met de televisie.

KOLDING - ,,Mag ik dit boek echt meenemen?'' vraagt Anders Fink verbaasd. Hij zit in de zon bij de bushalte voor het station van de stad Kolding. Aarzelend kijkt hij in een mand met boeken. Die is gevuld met zogenaamde 'estafetteboeken', in omloop gebracht door de lokale bibliotheek. Iedereen die zin heeft, mag er een boek uit kiezen en het na lezing ergens in de stad voor iemand anders achterlaten.

Het estafetteboek is een succes. Op deze manier werden tot nu toe meer dan driehonderd boeken verspreid, zowel oude als nieuwe. Ze kwamen terecht in de wachtkamer van de tandarts, bij de kapper, op het station en in de wasserette. Eén boek reisde zelfs met het vliegtuig naar Noorwegen. ,,Ik hou van lezen, maar heb er alleen tijd voor in de vakanties'', vertelt Fink, die onderwijzer is. Na lang twijfelen pakt hij een jeugdboek uit de mand. ,,Laat ik maar dit griezelboek meenemen voor mijn leerlingen.''

Bibliothecaris en initiatiefneemster Marianne Jensen noemt het estafetteboek een 'experiment'. ,,In de bieb ben je al gauw alleen maar bezig met het vinden van boeken op plank A of B. Wij zochten naar nieuwe invalshoeken voor literatuur. Met een estafetteboek werken we met belevenissen van de lezer. De boeken gaan een eigen leven leiden'', aldus Jensen. ,,Via onze website kunnen mensen, desgewenst anoniem, doorgeven waar ze het boek hebben gevonden, wat ze ervan vonden en waar ze het hebben achtergelaten. Tot nu toe hebben we ongeveer vijftig reacties gehad. Ook hebben we een telefoonlijn geopend om er zeker van te zijn dat iedereen met ons in contact kon komen.''

Jensen plaatste ook een mand met boeken in de kantine van twee grote fabrieken in de stad. Een van de commentaren uit de fabriek: ,,Een spannend boek, maar begin er niet aan als je maar een halfuurtje hebt. Je kunt er haast niet mee stoppen.''

,,Met het estafetteboek gaat het erom dat lezers ontdekken dat ze met een boek wat kunnen beleven. Misschien ontdekken ze dat je kunt lezen in de bus of dat je kunt lezen in plaats van televisie kijken'', zegt Jensen.

Om het experiment mogelijk te maken, kreeg de bibliotheek geld van een plaatselijke bibliotheekstichting. Sommige Deense uitgevers schonken boeken of gaven korting. In augustus eindigt het experiment. Jensen hoopt dan een vereniging op te richten die doorgaat met het estafetteboek en méér boeken verspreidt. ,,Driehonderd boeken, dat is maar een begin.''

De boekenverkoop is de laatste twee jaar dalende in Denemarken. Toch is Jensen ervan overtuigd dat een dergelijk experiment ook op grotere schaal geen negatieve invloed heeft op de boekenverkoop. ,,Integendeel, hoe meer je leest, hoe meer boeken je koopt.'' Zorgwekkender is dat recent onderzoek uitwijst dat Deense kinderen tussen negen en twaalf lezen niet 'cool' vinden -je zou ermee laten zien dat je een saai leven hebt. Een grote overheidscampagne moet hen en hun ouders aan het lezen krijgen. Voor de nieuwe eersteklassertjes ligt er na de zomervakantie een gratis boek klaar, ter beschikking gesteld door een uitgeverij.

Voor het station zit een groepje scholieren. Zij hebben wel van het estafetteboek gehoord maar er nergens één gezien. ,,Mogen we écht zelf weten waar we het boek achterlaten? Ook langs de kant van de weg?'' giechelen ze. Verderop zit onderwijzer Fink nog te wachten op zijn bus. Uitvoerig bekijkt hij het griezelboek dat hij heeft uitgekozen. ,,Of ik het boek zelf ga houden? Nee, daar zijn wij in Denemarken heel goed in. Met iets wat niet van ons is, zijn we heel voorzichtig. Ik wilde al bijna vragen: waar moet ik het weer inleveren?''

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.