Trouw - Europa, donderdag 22 maart 2007

Rollenspel helpt Denen leren

Petra Sjouwerman

Een school die rollenspel toepast bij alle vakken. In Denemarken ontdekken de leerlingen zo dat ze hun kennis meteen kunnen toepassen.

foto

’Je leert het beste als je het leuk hebt’
Bedrijfspsycholoog Thomas Duus Henriksen doet aan de Deense universiteit van onderwijs (DPU) onderzoek naar leren op basis van spel. Hij volgt de Østerskov-school van nabij. „Het is bekend: je leert het beste als je het leuk hebt, en rollenspel is leuk. Maar iets leuks doen in een rollenspel is nog niet hetzelfde als iets leren”, aldus Henriksen. „Sommmige dingen leer je het best van een leraar die voor de klas staat, zoals bijvoorbeeld literatuuranalyse.”

De leerlingen houden een elektronisch logboek bij, waarmee de docenten na het rollenspel kunnen controleren of ze er allemaal wel iets van opgestoken hebben. Henriksen: „In een normale klassituatie activeert de leraar vaak maar één of twee leerlingen die altijd de antwoorden geven. Met rollenspel betrek je alle leerlingen erbij.”

Het is 1942. We bevinden ons in de ondergrondse oorlogskamer van de Britse premier Winston Churchill. Christian (17) is één van de officieren uit het oorlogskabinet. De staf vreest dat nazi-Duitsland een atoombom ontwikkelt. Wat zal er gebeuren als de Duitsers een bom op Londen laten vallen? Hoeveel burgers zullen daarbij omkomen?

Om deze vragen te beantwoorden wordt een overgelopen Duitse atoomfysicus binnengebracht. Het is de natuurkundeleraar, die door de leerlingen fanatiek aan de tand wordt gevoeld. Leerling Jimmy (16) zegt later: „Op mijn vorige school dacht ik altijd, wat moet ik hiermee? Mijn oren gingen automatisch dicht. Hier leer ik veel.”

Scientia per ludum is het motto van de Østerskov-school bij Hobro – kennis door spel. De school bestaat sinds augustus 2006. Er zitten 57 leerlingen op in de leeftijd van 16 en 17 jaar, die het examenjaar van de Deense middenschool doen.

„De leerlingen doen in hun vrije tijd allemaal aan rollenspel, dus die hobby delen ze. Door het rollenspel wordt het onderwijs relevant en krijgen ze weer zin in leren”, zegt vice-directeur Malik Hyltoft, zelf enthousiast beoefenaar van deze spelvorm. In perioden van twee tot drie weken krijgen de leerlingen op de traditionele manier les van hun docenten. Daarna spelen ze een rollenspel over het behandelde onderwerp.

Het rollenspel is als hobby enorm in opkomst in Scandinavië. Elke deelnemer neemt een rol aan die hij of zij zelf heeft uitgedacht. Het spel wordt altijd in een bos of een park beoefend. De deelnemer kent de rol van de anderen vaak niet, dus er komt veel improvisatie bij kijken. Meestal wordt de verhaallijn van tevoren afgesproken.

Het gaat er realistisch aan toe. De deelnemers verdiepen zich in de historische omstandigheden en spelen in eigengemaakte kostuums. Vechten met zwaarden hoort er soms bij, net als trollen, bosdemonen of buitenaardse wezens.

Het rollenspel is vooral onder jongens populair, misschien door het vele zwaardvechten dat er bij komt kijken. „Tot voor kort werden ze vaak gepest vanwege die spelletjes”, zegt Hyltoft. „Maar tegenwoordig is rollenspel in en verkopen grote supermarkten speciale kleding en zwaarden, kettingen en ceintuurs.”

Op school mogen de leerlingen hun rol niet zelf uitkiezen, maar Jimmy zit daar niet echt mee. Hij is erg vooruitgegaan met Engels, vindt hij zelf. „De hele school werd bijvoorbeeld veranderd in een cruiseschip, op weg naar Amerika. Wij waren de bemanning en de passagiers. Er waren Duitse, Engelse en Deense passagiers. De enige taal die we gemeenschappelijk hadden was Engels.”

„Een andere keer maakten de leraren ons midden in de nacht wakker omdat er een Duitse passagier overboord was geslagen. Die vrouw – onze lerares Duits – sprak alleen haar eigen taal. Toen moesten we wel Duits spreken om er achter te komen wat er was gebeurd. Dat was echt vet, want het ging beter dan ik dacht”, aldus Jimmy. In mei doen de leerlingen examen en dan moet blijken of deze onderwijsmethode werkt.

„Doordat je je moet inleven in een rol, vallen je remmingen weg”, vindt Christian. Nadat hij uit de ondergrondse oorlogskamers van Churchill was gekomen, werd hij ineens aangewezen als de Amerikaanse president en moest hij een speech houden. „Het was eng, maar ik kreeg er meer zelfvertrouwen van.”

Hij beaamt dat hij voor geschiedenis veel heeft geleerd de laatste tijd. Maar wat heeft hij via het rollenspel geleerd over wiskunde of natuurkunde? Christian: „Toen we als rechercheurs een moordzaak moesten onderzoeken, deden we kruitanalyses en bestudeerden we de kogelbaan.”

Copyright © 2007 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.