Trouw - Europa, vrijdag 3 februari 2006

Jyllands-Posten krijgt in eigen land weinig steun

Petra Sjouwerman

Internationaal krijgt de Deense krant Jyllands Posten openlijk steun voor de plaatsing van spotprenten van de profeet Mohammed, maar in eigen land staat de krant alleen.

De andere grote Deense kranten hadden tot nu toe weinig begrip voor de 'actie' van Jyllands Posten, de grootste krant van Denemarken, die wilde testen of cartoonisten zich zelfcensuur opleggen. De krant Berlingske Tidende had sterke kritiek op het waarom van de tekeningen. “Men wilde testen of er sprake was van zelfcensuur. Maar er was geen zelfcensuur, want de tekeningen werden wel degelijk getekend“, meende hoofdredacteur Niels Linde. Ook het dagblad Politiken sprak van een 'pure provocatie' en een 'blunder'. In december noemde een vertegenwoordiger van de Deense journalistenbond de twaalf cartoonisten 'idioten'. Dit was echter niet het officiële standpunt van de bond. Eén van de twaalf cartoonisten nam Jyllands Posten op de hak. Hij tekende een jongetje voor een schoolbord waarop in het Arabisch staat: 'de redactie van Jyllands Posten is een stelletje rechtse provocateurs'.

Op het moment van publicatie, eind september, was er net een fel debat gaande over vrijheid van meningsuiting, respect en tolerantie. Politici van de Deense Volkspartij hadden de islam 'een kankergezwel' en 'de pest van Europa' genoemd. Het debat kenmerkte zich door een 'wij-zij' denken, waartegen vervolgens schrijvers, artsen, priesters en psychologen in opstand kwamen.

Jyllands Posten, bekend om zijn harde koers tegen buitenlanders, bestreed na de publicatie dat moslims in Denemarken zich gekrenkt konden voelen door de prenten. Dit ging om persvrijheid, meende de krant. Maar aan vrijheden zitten ook grenzen, vonden andere media. Zij plaatsten een paar van de spotprenten 'als documentatie' bij hun artikelen - niet als 'manifestatie van persvrijheid'.

Dat laatste deden wel een aantal buitenlandse kranten. Tot genoegen van Jyllands Postens hoofdredacteur Carsten Juste: “Het is heel fijn dat een groot aantal Europese kranten ons nu te hulp komt. Als andere Deense kranten ook de tekeningen hadden afgedrukt uit solidariteit met vrijheid van meningsuiting, dan zou de zaak volgens mij niet zo geëscaleerd zijn“, zo zei hij gisteren in Politiken. Juste bood eerder deze week géén verontschuldigingen aan voor de publicatie van de tekeningen, maar wel voor het feit dat de krant mensen heeft gekrenkt.

Juste meent dat de vrijheid van meningsuiting door de affaire is ingeperkt. “Zij hebben gewonnen“, aldus Juste. “Deense staatsburgers zijn bedreigd.“ Collega's bij andere grote media menen dat satire ook in de toekomst zijn plek zal houden in Deense media.

Katholieke kerk voerde actie tegen Jezus-slippers
Drie jaar geleden speelde in Denemarken de zaak van de 'Jezus-slippers'.
De grote supermarktketen Kvickly verkocht plastic teenslippers met een afbeelding van Jezus of Maria erop.
Het protest tegen deze slippers begon in een kleine katholieke parochie, waar men meende dat het godslasterlijk was om op Jezus of Maria 'te lopen'.
Al snel werd het protest door andere gelovigen in het hele land overgenomen.
Een actiegroep van christenen vernielde alle slippers in één supermarkt in Aarhus.
De bisschop van Roskilde riep de supermarktketen vervolgens op de slippers uit de schappen te halen.
De supermarktketen Kvickly, verrast door de felle reacties, deed dat enkele dagen daarop.

Imam Aboe Laban, voorzitter van Islamisk Trossamfund (Islamitische Geloofsgemeenschap) maakte eind vorig jaar met een moslimdelegatie uit Denemarken een rondreis langs een aantal landen in het middenoosten om steun te zoeken bij hun strijd tegen de tekeningen. De delegatie had niet alleen de twaalf spotprenten uit de krant bij zich, maar ook drie 'vervalsingen'. Amateuristische tekeningen van onder meer Mohammed met een varkensneus en Mohammed als pedofiel. Leden van moslimorganisaties hadden deze tekeningen in hun brievenbus gevonden. Volgens een woordvoerder van Islamisk Trossamfund werden deze tekeningen op de rondreis meegenomen om te tonen hoe hatelijk de stemming is tegen moslims in Denemarken.
De imam spreekt echter met twee tongen. Dinsdag sprak Aboe Laban zich tegen de Deense pers uit tégen de boycot van Deense producten. Maar dezelfde dag tijdens een interview op de Arabische zender Al-Jazeera verklaarde hij de boycot te steunen.
De voorzitter van de Franse moslimraad CFCM, de als liberaal bekend staande imam Dalil Boubakeur, noemde de cartoons een uiting van 'pure islamofobie'.

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.