Trouw - Europa, donderdag 9 februari 2006

Deense imam is de spil

Petra Sjouwerman

De Deense imam Ahmed Aboe Laban is één van de hoofdrolspelers in de zaak rond de Deense spotprenten. Hij zou de ophef over de cartoons hebben uitgelokt door ze onder de aandacht te brengen van de islamitische wereld, terwijl ze daar eerst onopgemerkt waren gebleven. Deense imam Aboe Laban zocht de dialoog maar ook de escalatie.

'Wij willen deze zaak internationaliseren, zodat de Deense regering inziet dat de spotprenten niet alleen moslims hier hebben beledigd, maar over de hele wereld“, spreekt de omstreden imam in november.
Laban (59) vindt dat hij in Denemarken maar bitter weinig gehoor krijgt voor zijn klacht dat de spotprenten blasfemisch zijn. Dat terwijl hij allerlei pogingen heeft gedaan om de kwestie op de politieke agenda, dan wel voor de rechter te krijgen.
De publicatie van de spotprenten, in Jyllands Posten op 30 september 2005, leidt aanvankelijk slechts tot één demonstratie in de moslimwereld, in Pakistan, enkele dagen later gevolgd door een vreedzame betoging in Kopenhagen.
Voor het eerst komt ook de Deense imam Aboe Laban in actie. Een twintigtal moslimorganisaties, verenigd in zijn Islamisk Trossamfund (Islamistische Geloofsgemeenschap), klaagt Jyllands-Posten aan wegens godslastering.
Enkele weken later, op 19 oktober, vragen elf ambassadeurs uit islamitische landen om een onderhoud met de Deense premier Anders Fogh Rasmussen (Liberalen). Naar later blijkt, gebeurt ook dit op aansporing van Aboe Laban. De premier weigert op het verzoek in te gaan. Begin februari zijn ze alsnog welkom, maar dan is de zaak al internationaal geëscaleerd.
Aboe Laban doet nog meer pogingen de kwestie in de aandacht te krijgen. Hij verzamelt handtekeningen van moslims die zich gekrenkt voelen door de cartoons. Bovendien komt hij met een voorstel voor de organisatie van een 'Mohammed-festival', in samenwerking met Islamisk Trossamfund, Jyllands Posten en de Deense universiteiten. De tekenaars van de gewraakte prenten, die wegens bedreigingen zelf geen uitspraken doen maar zich door de journalistenvakbond laten vertegenwoordigen, reageren enthousiast. De universiteiten en de krant wijzen het idee echter af. Jyllands Posten belooft wel om in de toekomst een themanummer aan de profeet Mohammed te wijden.
Begin januari wordt Aboe Labans strafzaak tegen Jyllands Posten niet-ontvankelijk verklaard. In eerste instantie reageren de betrokken moslimorganisaties met begrip. Enkele dagen later veranderen ze van mening en gaan in beroep bij de procureur-generaal.
Laban heeft dan al besloten tot drastischer en internationaler gerichte actie. In november kondigt hij zijn 'internationalisering' aan: het vertrek van een delegatie van imams, met een map vol spotprenten, naar het Midden-Oosten. Het maakt aanvankelijk geen indruk, maar in januari begint de kritiek uit de regio los te komen. In Denemarken groeit vervolgens de kritiek op 'Mr. Islam', zoals Aboe Laban daar door tegenstanders wordt genoemd. Waarom had hij niet geprobeerd om de zaak in Denemarken tot een oplossing te brengen?
Dat verwijt lijkt, gezien Labans vergeefse pogingen tot dialoog en rechtsgang, niet terecht. Wel blijkt dat de imam zich verwijtbaar heeft gedragen bij zijn handtekeningenactie tegen de cartoons. Kort voor het uitbreken van de boycot van Deense producten in Saoedi-Arabië, op 20 januari, blijkt dat een groot aantal van de handtekeningen op zijn lijst vals zijn. Hij heeft er verenigingen op gezet die niet bestaan of die nooit gevraagd zijn naar hun mening. De imam geeft toe dat de handtekeningenlijst niet helemaal klopt. “De lijst toont de waarheid, plus btw“, grinnikt hij.
Ook blijkt dat de delegatie van imams in het Midden-Oosten bij de rondreis in het Midden-Oosten naast de gewraakte tekeningen uit Jyllands Posten ook een aantal 'vervalsingen' bij zich heeft, die nooit in de Deense krant hebben gestaan. Het zijn grove, amateuristische tekeningen en foto's waarop de profeet onder meer lijkt te staan afgebeeld met een grote varkensneus - achteraf blijkt dat een beeltenis van een verklede Franse varkensboer op een festival, die een strakke doek om zijn hoofd heeft. Als Aboe Laban om uitleg wordt gevraagd, verklaart hij dat de tekeningen gezamenlijk de slechte sfeer in Denemarken weergeven.
Het bezoek van de delegatie leidt ook tot berichten in de Arabische pers dat Denemarken zou werken aan een gecensureerde versie van de Koran. Bovendien zouden er plannen zijn voor een Deense film over de profeet. Het eerste bericht klopt niet, het tweede blijkt het initiatief van het Nederlandse VVD-parlementslid Ayaan Hirsi Ali te betreffen. In het najaar was zij enkele dagen in Denemarken, waar ze tijdens interviews vertelde over haar manuscript voor 'Submission III', een komische film over het leven van de profeet Mohammed. Een film in de trant van 'The Life of Brian' van Monty Python, een klassieker uit de jaren zeventig. Het liefst wilde Hirsi Ali die film opnemen in Denemarken, vertelde ze.
De welbespraakte Aboe Laban, van Palestijnse afkomst en sinds 1984 in Denemarken, heeft een haat-liefdeverhouding met de Denen. Aan de ene kant wenst hij dialoog en integratie - vooropgezet dat moslims 'goede moslims' blijven. Maar hij heeft ook bewonderende woorden voor de Taliban gesproken. In 1990 nodigde hij de blinde sjeik Omar Abdoel Rahman uit om in Kopenhagen te komen prediken. Deze wordt nadien veroordeeld voor zijn deelname in de eerste terreuraanslag op het World Trade Center, in 1993. Na de terreuraanslagen in New York van 2001 spreekt Laban de controversiële woorden dat hij 'geen tranen meer heeft'. Hij heeft ze allemaal al gestort voor moslims als slachtoffer van terreur.
In een preek, afgelopen vrijdag, refereert hij aan die uitspraak. “Ditmaal heb ik wel tranen. Voor de profeet Mohammed die gekrenkt is onder de noemer van vrijheid van meningsuiting“, klinkt het in de bomvolle moskee van het Islamiske Trossamfund, die ongeveer 1000 leden telt. Niet iedereen kan naar binnen en velen zitten met hun bidmatjes op de binnenplaats van het gebouw in Kopenhagen-Noord.
Een ware mediastorm barst los in Denemarken op 3 februari, als Aboe Laban binnen één dag twee tegengestelde meningen verkondigt. Op de Deense tv veroordeelt hij de boycot van de Deense producten. Even later, op de Arabische zender Al-Jazeera, steunt hij de boycot. Sindsdien heeft hij er het zwijgen toe gedaan. De minister van integratie, Rikke Hvilshöj, heeft gisteren aangekondigd dat imams voortaan niet meer betrokken worden bij vraagstukken over integratie.

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.