Trouw - Europa, zaterdag 11 februari 2006

Denen twijfelen aan hun zelfbeeld

Petra Sjouwerman

Net als Nederland is Denemarken een klein land met inwoners die zichzelf beschouwen als open en tolerant. Maar door de wereldwijde opschudding over de cartoons vragen de Denen zich af of dat wel klopt.

In Århus konden studenten tot voor kort op vrijdagmiddag een borreltje drinken in de zogenaamde 'neger-bar'. Sommige studenten kwamen daar met een zwartgemaakt gezicht en grote, rood gestifte lippen. “Het was een schok om dit op de universiteit te zien. Hier moeten mensen beter weten“, zegt Marcus, afkomstig uit Zuid-Afrika, in het nieuwste nummer van universiteitsblad 'Delfinen'. Op een vergelijkbare onwetendheid stuit Fares regelmatig. Hij is een christen uit Irak. “Bij schoolfeestjes van mijn dochter vraagt men ons steeds of we varkensvlees eten.“
“Denemarken is het beste land ter wereld“, zeggen Denen vaak, en ze menen het. Als voorbeeld noemt men gratis gezondheidszorg, gratis onderwijs, een sociaal vangnet met allerhande uitkeringen. Het is ook een land met een groot onderling gemeenschapsgevoel en een sterke sociale controle, een land met een tot voor kort homogene bevolkingssamenstelling, gelegen aan de uiterste rand van Europa. Nog steeds is het aantal buitenlanders bescheiden: ongeveer 300000 op een bevolking van ruim 5 miljoen.
Internationaal neemt Denemarken deel aan talrijke vredesmissies en besteedt het een aanzienlijk bedrag aan ontwikkelingshulp. Deense hulpclubs zitten in veel moeilijke regio's, zoals Russisch Kaukasië - waar ze van de Tsjetsjeense leider Kadirov moeten vertrekken.
Maar dat wil niet zeggen dat er tussen buitenlanders en Denen altijd veel onderling begrip is. “Buitenlanders zeggen vaak dat het moeilijk is om in contact te komen met Denen. Dat klopt wel denk ik. Maar dat geldt ook voor ons zelf. Je kunt niet zomaar twintig personen toelaten tot je vriendenkring. Want je moet er voor elke vriend ook werkelijk zijn“, aldus Signe, studente politicologie.
Zij wil door de hele opschudding rond de spotprenten juist méér haar best doen om open te zijn. Noch zij noch iemand uit haar kennissenkring komt bij buitenlanders over de vloer. Maar ze neemt zich ook voor om duidelijker grenzen te stellen. Haar vriend zag kort geleden in de stadsbus dat enkele allochtone tieners met een mes in de zittingen zaten te steken. Resoluut pakte hij het mes af en de jongens stapten bij de volgende halte uit.
Strenge immigratiepolitiek is één ding, maar fatsoenlijk met elkaar praten iets anders, vindt buschauffeur Niels. “Daar zijn sommige politici niet zo goed in geweest. Die noemden moslims kankergezwellen“, zegt hij hoofdschuddend. “Ook nu zie je dat alle moslims over één kam worden geschoren, terwijl we kunnen zien dat moslims het in Denemarken onderling oneens zijn over de tekeningen. Het is in één klap duidelijk geworden dat er hier mensen wonen die hele andere opvattingen hebben dan wij. Misschien kun je dat de enige positieve kant van deze zaak noemen.“
Studente Signe heeft in Canada gewoond en vindt de Denen vaak arrogant. “Omdat we zo tevreden zijn met onszelf en ons landje, hebben wij vaak moeite te begrijpen wat anderen voelen. Dat geldt zelfs op het hoogste niveau in onze samenleving. Onze premier zou op de televisiezender Al-Arabia wel eens even uitleggen wat vrijheid van meningsuiting is. Dat is typisch Deens. Toen dacht ik bij mezelf: hoe moeilijk kan het zijn om verontschuldigingen aan te bieden?“

'We zijn zo tevreden met onzelf dat we anderen soms slecht begrijpen'
Websites in Denemarken hebben de laatste week te kampen met aanvallen door hackers uit de Arabische wereld. Sommige sites, zoals die van de Jyllands-Posten zelf (jp.dk), waren slechts kort uit de lucht - in dit geval wapperde er een groene vlag en was een kromzwaard te zien. Andere websites, met name van kleinere organisaties, zijn langer niet beschikbaar omdat ze te weinig middelen hebben om zich tegen de aanvallen te beschermen. Expert Ulf Munkedal van Fort Consult zei tegen persbureau AFP dat de afgelopen tien dagen 728 sites zijn aangevallen. Gisteren - de dag van het vrijdaggebed - verwachtte hij opnieuw een 'lawine aan aanvallen' op Deense sites.

Copyright © 2004 Petra Sjouwerman. All rights reserved. Alle rechten voorbehouden. Dit document mag niet verder worden verspreid en verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming van de auteur. Dit document kan verschillen van de gepubliceerde versie.