Bedrijf werft enkel autisten aan

door Petra Sjouwerman

In 2004 startte een Deens bedrijf met een uniek concept: de werknemers zijn autisten. Zij doen werk dat precisie, inzicht en regelmaat vergt, zoals het testen van software. Dat is werk waarin autisten beter zijn dan 'normale' mensen. Het concept is zo succesvol dat er inmiddels 27 autisten aan het werk zijn in twee Deense vestigingen. Plannen voor uitbreiding naar het buitenland ligggen klaar.

Aarhus - In het begin had directeur Thorkil Sonne (46) zijn twijfels. Zou hij wel een commercieel bedrijf kunnen runnen met autistische medewerkers? Maar nu, ruim twee jaar later, heeft hij 27 autisten in dienst. Daarnaast zijn zeven personen in opleiding. Met een brede grijns conculdeert Sonne: 'Het concept werkt écht.'

De 27 medewerkers van het bedrijf Specialisterne (De Specialisten) voeren met grote precisie softwaretests uit, brengen computergegevens in en controleren gebruiksaanwijzingen. Het bedrijf rekent een aantal bekende, grote Deense bedrijven tot zijn klanten. Sonne kwam op het idee toen werd vastgesteld dat zijn nu negenjarig zoon autist is.
"Via hem heb ik de wereld der autisten leren kennen, die fascinerend is maar ook breekbaar. Op een gewone arbeidsplaats levert routinematig werk geen status op, daar draait alles om nieuwe uitdagingen. Autisten houden juist van wat ze al kennen. Door hun ijzersterke geheugen en hun gevoel voor details zijn ze erg goed in testproceduers en kunnen ze zelfs vaak voorspellen waar de fouten zitten", aldus Sonne, die denkt dat de talenten van deze autisten ook tot uiting kunnen komen in functies als bagagecontroleurs op de luchthaven, bij het bekijken van röntgenfoto's in een ziekenhuis en zelfs als luchtverkeersleider.

De meeste werknemers hebben het aspergersyndroom, een autistische stoornis waarbij een normale of bovengemiddelde intelligentie gepaard gaat met problemen in het sociale verkeer. Die stoornis komt vooral voor bij mannen. Bij De Specialisten werkt maar één vrouw.

Ook werknemer Torben Sörensen (32) heeft het aspergersyndroom. Sörensen werkt twintig uur per week in dit sfeervolle kantoor, waar hij een werkkamer deelt met een collega. Op zijn verzoek zijn die twintig uur verdeeld over vier dagen. "Ik werk liever vier dagen dan drie. Voor mij is een werkdag vaak beter dan een vrije dag, want dan ga ik vaak een beeetje hangen," vertelt Sörensen.
Zijn baan heeft een positief effect gehad op zijn gevoel van eigenwaarde. "Ik ben actiever geworden. Het heeft mijn leven ook op andere gebieden een boost gegeven. Eén dag per week volg ik een opleiding tot yogaleraar, zonder deze baan was ik daar waarschijnlijk nooit aan begonnen."

Sörensen is gelukkig met zijn baan, maar toch vindt hij het werk soms saai: "Men zegt dat autisten graag dingen herhalen, maar er zijn grenzen, zelfs voor autisten," zegt hij met een twinkeling in de ogen. Binnenkort gaat hij enkele maanden bij een opdrachtgever op kantoor werken. "Daar verheug ik me op."
Ook daarover had Sonne in het zijn twijfels: "Ik had het idee dat mijn medewerkers alleen in ons kantoor konden werken. Ze zijn flexibeler dan ik dacht."

Sonne streeft ernaar zijn medewerkers zo robuust mogelijk te maken: zij moeten zich vakmatig, persoonlijk en sociaal kunnen ontwikkelen. Om die reden stelde hij een 'pedagogisch consulent' aan, een persoon die regelmatig gesprekken voert met de medewerkers en hen zo nodig helpt met persoonlijke problemen. En die aanpak is effectief, want alle zes de werknemers met wie hij het bedrijf begon, zijn nog in dienst. "In theorieboeken, daar staat vooral in wat autisten niet kunnen. Mij heeft het verrast hoe sociaal mijn medewerkers eigenlijk zijn. Het zijn goede collega's, sommigen zijn zelfs bevriend geraakt. Ze interesseren zich voor elkaar, iets wat volgens de boeken helemaal niet kán," aldus Sonne.

Sonne heeft een internationaliseringsplan klaarliggen, een samenwerking met België is daar onderdeel van. "Maar helemaal klaar daarvoor zijn we nog niet. Ik wil eerst beter weten hoe onze medewerkers zich kunnen ontwikkelen."

De Belgische ondernemer Jens Pas, van managementadviesbureau I2B, met jarenlange ervaring in het testen van software, bezocht De Specialisten vorig najaar. "Het knappe is dat Sonne expliciet kiest voor een commerciële benadering, het is geen beschutte werkplaats. Daarmee geeft hij deze mensen, die op een gewone arbeidsplaats vaak niet tot hun recht komen of thuis zitten met een uitkering, een toekomstperspectief."